Bezoek van Loppersum op 22-3-2013

Goedemiddag collega's en aanwezigen.

Loppersum heeft Oldambt betreden, ongewapend nog wel. Mijn collega's uit Loppersum zijn op excursie, ze kozen eieren voor hun geld. Het is in Oldambt een stukje veiliger, de kans op een ferme aardbeving is hier niet zo groot als in Loppersum. Welkom in het schitterende Oldambt en natuurlijk heeft u ook een blik kunnen werpen op Blauwestad dat ons paradepaardje zou moeten zijn, maar het nog niet is.

U heeft gekozen voor het thema samenwerking en herindeling. Ons werd meegedeeld, dat het thema herindeling en samenwerking is, maar dat is voor mij en mijn fractie nog geen wet van Meden en Perzen.

Toen ik zo'n vier maanden geleden het verslag van ons College onder ogen kreeg naar aanleiding van het bezoek van de visitatiecommissie en daarbij ook het daaraan ten grondslag liggende rapport las, was mijn eerste gedachte onontkoombaar. Het Dagblad vh Noorden heeft mijn gedachte gelezen, als was de krant wel een beetje later en kopte op 13 maart jongstleden: Herindeling onontkoombaar. Dat gaat tegenwoordig zo met de media. Altijd ietsje later of veel te vroeg.

Na alle visitaties, ik vind dat overigens een naar woord, is de Commissie "Bestuurlijke Toekomst Groningen" met een imposant rapport voor de dag genomen: Grenzeloos Gunnen.

Toen er sprake van was dat Winschoten, Scheemda en Reiderland zouden fuseren en samen de nieuwe gemeente Oldambt zouden vormen, heeft de VCP alle argumenten voor en tegen de fusie op papier gezet. Ik ga u niet vermoeien met het opsommen van al die argumenten, hoewel de meeste daarvan ook nu opgeld zouden doen. Onze conclusie luidde destijds: De VCP wijst het herindelingsadvies af.

Grenzeloos gunnen. Ik vind dat een schitterende titel voor een mooi rapport. Grenzen vervagen en de door de Provincie Groningen bepleite herindeling is voornamelijk een kwestie van gunnen, elkaar iets gunnen. Daar zit volgens de commissie dan ook de voetangel en de klem. Groningers gunnen elkaar nauwelijks iets. Groningers zijn eigenwijze rare snuiters, navelstaarders en conservatieve grensbewakers. Dat zou je zo denken, wanneer je naar de titel van het rapport kijkt en tot je door laat dringen dat die titel eigenlijk zo fout is als het maar kan. Wanneer je de inhoud van het rapport overslaat en direct naar de laatste pagina's bladert is meteen duidelijk waarom de titel fout is. De commissie heeft veel bestuurders, instanties en literatuur geraadpleegd, maar aan de wensen en gevoelens van de inwoners, voor wie dit allemaal zo gunstig zou moeten zijn, is voornamelijk aandacht besteed via de betrokken Colleges. Het zijn de bestuurders die elkaar kennelijk nauwelijks iets gunnen en daar is verrassend genoeg een aantal bestuurders bij die helemaal geen Groninger zijn.

Oldambt zit nog midden in de fusie van 1 januari 2010. Die fusie heeft tot nu toe de nodige problemen opgeleverd, maar ik wil dan wel benadrukken dat Oldambt direct met grote problemen werd geconfronteerd. Blauwestad bleek helemaal niet het Eldorado dat beloofd was en Oldambt had wilde plannen om de gemeente op te stoten in de vaart der volkeren. Het Cultuurhuis dat nu in aanbouw is heeft veel geld en energie gekost. Geld van de gemeenschap en energie van onze bestuurders, raadsleden en ambtenaren. Energie die naar mijn mening beter besteed had kunnen worden aan het ondersteunen en enthousiasmeren van de inwoners van Oldambt en de ondernemers. Jawel, de VCP is van mening, dat ook de ondernemers steun van de gemeenschap verdienen. Dat had u niet gedacht, maar het is wel zo.

Twee zaken zijn mij opgevallen. De voorgestelde herindeling van onze provincie is afhankelijk van een goede samenwerking en het moet snel. Geen tijd voor onzin, schouders eronder en fuseren maar. Op naar grote soepele en efficiënte gemeenten dichtbij de burger. Het kan allebei niet. Tenminste niet op korte termijn en zeker niet binnen 4 jaar.

De Visitatiecommissie heeft samen met de gevisiteerden sterkte/zwakte analyses gemaakt. Ook van Loppersum, maar dat zal u wel bekend zijn, dat heeft u zelf kunnen lezen. U heeft ook die van Oldambt kunnen lezen. Die zijn interessant omdat hierbij de nog aan de gang zijnde fusie is meegenomen.

Oldambt vindt de fusie in het algemeen geslaagd. Dat is natuurlijk wel een beetje vaag. In het algemeen hou ik niet van dat soort taal. In het algemeen is in het algemeen volslagen onzin.

Oldambt is volgens een eigen nota efficiënter gaan werken, zonder dat de afstand tot de burgers groter werd. Zo lees ik dat in het rapport. Hoezo efficiënter? Op welke gebieden dan wel? Wat heeft dat opgeleverd? Wat heeft dat gekost?
Hoezo is de afstand tot de burgers niet groter geworden? Ik kan mij daar niets bij voorstellen, ook al niet omdat ik recent met een aantal gevallen werd geconfronteerd waarbij de afstand tussen de gemeente Oldambt en de burgers onoverbrugbaar leek te zijn.

De fusie van 1 januari 2010 heeft tot nu toe nauwelijks aan de hooggespannen verwachtingen voldaan en de meeste van onze voorspellingen neergelegd in onze uitgebreide afwijzing van destijds blijken bewaarheid te zijn of nog te worden.

Ons fusieproces loopt via vier sporen. Fyrasporen zou ik willen zeggen. Het visiespoor, het ontwikkelspoor, het harmonisatiespoor en het financiële spoor sporen niet of nauwelijks. Het is nog steeds een voortdurend discussiepunt binnen samenwerkingsverbanden die er zijn ontstaan als gevolg van de fusie. Het is een moeizaam proces gebleken dat helemaal nog niet succesvol is afgerond.

Oldambt voelt zich nog geen gelijkwaardige speler met de stad Groningen. Groningen is een universiteitsstad met de voorzieningen die daar bij horen. Groningen is Oldambt niet en Oldambt zal Groningen niet worden. Oldambt noemt dat zelf een zwak punt.

Achteraf gezien was de schaal van de herindeling te klein meent Oldambt en er wordt te weinig grensoverschrijdend gekeken. Bedoeld wordt over de landsgrens. Dat noemt Oldambt ook een zwak punt.

Oldambt vindt achteraf ook, dat de gemeente ambtelijk nog kwetsbaar is. Met name het organiseren van een adequate automatisering gaat de pet te boven. Ik kan u verzekeren dat de automatisering een regelrechte veel te kostbare ramp is. De fusie is te snel tot stand gekomen en de ambities die veel te hoog waren zijn tot nu toe in het geheel niet waargemaakt.

Volgens het rapport heeft Oldambt de volgende lessen uit het fusieproces geleerd:
o Doe het snel
o Wees duidelijk over bestuurlijke cultuur en organisatiecultuur
o Breng evenwicht aan tussen integratie en vernieuwing
o Probeer een kwaliteitsslag te maken
o Betrek de samenleving erbij

Oldambt leerde de volgende lessen uit het resultaat van de fusie:
o Het perspectief was te beperkt
o Efficiëntieverbetering is zeker mogelijk
o Intergemeentelijke samenwerking blijft noodzakelijk

Maar geachte aanwezigen, zoals ik eerder al zei, in het algemeen vindt Oldambt de fusie geslaagd en u begrijpt nu waarom ik dat in het algemeen in het algemeen niet vertrouw.

Herindelingen en fusies zijn ondingen. Ze grijpen in in het ambtenarenapparaat, in de ambtelijke infrastructuur, in de bestuurbaarheid, in van alles en nog wat en uiteindelijk worden de inwoners altijd met het resultaat geconfronteerd.

De VCP was tegen de fusie van de drie gemeenten, dat was niet zonder reden. De financiële situatie van Oldambt is beslist niet rooskleurig. Alle zeilen moeten worden bijgezet om inkomsten te genereren, er wordt enorm bezuinigd en de zwakste inwoners worden niet ontzien. Integendeel die groep heeft het enorm zwaar te verduren en de verhoudingen verharden. Dat is niet allemaal op het conto van de fusie te schrijven, maar de fusie doet er in elk geval geen goed aan. Ook al heeft Oldambt helemaal niet de meest incapabele bestuurders die er te vinden zijn, Oldambt is nog lang niet de gemeente die het zou willen en moeten zijn. Daar is meer tijd en geld nodig.

Dat geld komt er niet, ook niet als de Provincie de herverdeling door weet te zetten. Ik verwacht dat er juist nog minder geld zal zijn. Een van de redenen van de voorgestelde herindeling is toch dat het financiële voordelen zal moeten opleveren. Dat lukt niet door meer geld te verstrekken, dat lukt wel door geld af te pakken zonder je te verdiepen wat de gevolgen voor de inwoners zullen zijn.

Oldambt heeft geleerd dat de samenleving bij een dergelijk project betrokken moet worden, maar noemt dat dan wel als laatste item. Dat is tekenend en ik vind dat verontrustend. Onze regio zit in de hoek waar de klappen vallen. De inwoners hebben absoluut niet het idee, dat zij betrokken worden in de zaken die juist hun aangaan. Minister Kamp heeft het goede voorbeeld gegeven. Leuk al die verontruste burgers, maar het is wel lastig beslissen. Kamp trekt zich dan ook nauwelijks iets van het volk aan. Er zit gas in de grond en dat moet eruit. Dat dat misschien vervelende gevolgen voor de inwoners kan hebben is jammer, maar het moet.

De voorgenomen herverdeling is op papier makkelijk in te kleuren, maar er wonen mensen. Dat valt even tegen, maar we trekken ons maar liever niks aan van die mensen. Er is een mooi plan, het heeft geld gekost, er zijn goede argumenten, dus vort met de geit. Het zal snel en duidelijk gebeuren. Binnen vier jaar is de provincie ingedeeld zoals de provincie denkt dat dat moet en wat de gevolgen ook zijn, die liggen mooi op het bordje van lokale overheden en hun volk. De groeten uit Groningen, toedeloe.

Oldambt heeft geleerd dat de samenleving betrokken moet worden en gaat vervolgens de herindeling eerst maar eens in klein comité bespreken. Het College heeft vrijwel direct laten weten enthousiast te zijn over de plannen, zij het dat de burgemeester via Twitter meteen liet weten niet helemaal gelukkig te zijn met de voorgestelde gemeentegrenzen.

Onontkoombaar was destijds mijn eerste gedachte en die is nog niet veranderd. De menselijke maat is zoek, de belangen van de inwoners worden nauwelijks gewogen, het gaat om geld, geld, een hele tijd niks en dan nog eens geld.

Het moet snel en de gemeenten worden opgedragen elkaar van alles en nog wat te gunnen. Niet zomaar wat gunnen, neen grenzeloos gunnen. Gaan jullie je gang maar en wij zien wel wat er van komt, wij gunnen het allemaal. In feite draagt de provincie ons allen straks op lijdzaam toe te zien hoe een klein groepje bestuurders de buit verdeelt. Zo voelen de inwoners zich, als buit in een grondoorlog.

Ik ben daarop tegen, mijn partij is daarop tegen en een groot deel van de inwoners is daarop tegen. De SP is van plan een referendum te organiseren. Ik meen dat het de bedoeling is dit referendum gelijktijdig met de komende gemeenteraadsverkiezingen te houden en daarmee staat nu al vast dat de komende raadsverkiezingen geheel en al in het teken zullen staan van de herindeling, in het teken van sentimenten. Dat kan nooit de bedoeling zijn van onze democratie. Waar sentimenten een rol gaan spelen is de rede zoek. Dat willen wij niet en dat ons College dat kennelijk voor lief neemt vinden wij teleurstellend. Onze Raad vergadert hier nog over en uw Raad beste gasten wens ik veel wijsheid en daadkracht toe.

Dank.

Tweeten

Relevant artikel: 'Plasterk heeft geen idee waar hij mee bezig is'


Home